30 gespreksonderwerpen: praktische vragen met het gesprekskompas

Je collega vertelt dat ze een weekend aan zee heeft doorgebracht. Je vraagt of het leuk was. ‘Ja, heerlijk’, zegt ze. Daarna weet je even niet wat je kunt zeggen.

Misschien ben je ondertussen al op zoek naar een heel nieuw onderwerp. Terwijl je ook kunt blijven bij wat ze net vertelde: hoe ze op het idee kwam, waar ze graag wandelt of welk moment haar is bijgebleven.

Het gesprekskompas helpt je om zo'n vervolg te vinden. Hieronder passen we het toe op dertig onderwerpen die regelmatig voorbijkomen, van het weekend en koken tot werk en vakantie. Bij ieder onderwerp staan vier voorbeeldvragen. Gebruik ze als inspiratie en pas ze aan aan wat iemand werkelijk zegt.

Hoe werkt het gesprekskompas?

De vier richtingen geven je ieder een andere manier om verder te praten:

• Noord: vooruit. Je vraagt naar wat er nog komt, zoals een plan of iets waar iemand naar uitkijkt.
• Zuid: terug. Je vraagt hoe iets begon of wat eraan voorafging.
• Oost: opzij. Je gaat naar een verwant onderwerp. Van een wandeling naar een fijne plek voor koffie, bijvoorbeeld.
• West: inzoomen. Je kiest één klein moment of detail uit wat iemand vertelde.

Je kiest één richting die past bij het antwoord. De ander hoeft niet te merken dat je een hulpmiddel gebruikt.

Het kompas komt ook aan bod in module 4 van Praten met mensen, bij het doorvragen en het gaande houden van een gesprek.

Kies een richting voor je volgende vraag. Bepaal daarnaast hoe persoonlijk je die maakt.

Kies een richting, geen vragenlijst

Vier voorbeeldvragen per onderwerp betekenen niet dat je ze alle vier achter elkaar moet stellen. Als iemand enthousiast over een gerecht vertelt, blijf dan gerust daarbij. Een kleine reactie van jezelf helpt ook: ‘Dat heb ik nog nooit gemaakt. Ik kom meestal niet verder dan pasta.’

Let op wat de ander je aanbiedt. Een concreet detail is vaak een prettig aanknopingspunt. Bij een kort antwoord kun je zelf iets vertellen, een ander onderwerp kiezen of even stil zijn.

Tien dagelijkse gespreksonderwerpen

Tien onderwerpen over vrije tijd en mensen om je heen

Een detail in iemands verhaal is vaak al genoeg om op door te vragen.

Bij familie en kinderen volg je wat iemand zelf ter sprake brengt. Vraag bijvoorbeeld naar een dochter als de ander net over haar vertelde. Je hoeft niet te vragen óf iemand kinderen heeft om een gesprek op gang te houden.

Tien onderwerpen over werk, leren en plannen

Een voorbeeld: het weekend aan zee

Je collega zegt: ‘We zijn afgelopen weekend naar de kust geweest.’ Je zou elk van deze richtingen kunnen kiezen:

• Noord: ‘Zou je er in de zomer nog eens naartoe willen?’
• Zuid: ‘Hoe kwamen jullie op het idee om daarheen te gaan?’
• Oost: ‘Gaan jullie vaker een dagje weg?’
• West: ‘Je zei dat jullie een fijn strandtentje vonden. Wat was er zo prettig aan?’

Stel dat ze vertelt over koffie drinken met uitzicht op zee. Je kunt eerst iets van jezelf toevoegen:

“

‘Dat vind ik ook fijn, even zitten zonder ergens heen te hoeven. Was het daar rustig?’

Zo heeft de ander ook iets van jou om op te reageren. In de cursus oefenen we dit afwisselen van een kleine eigen bijdrage en een vraag. Het voorkomt dat je gesprek op een interview gaat lijken.

Hoe persoonlijk maak je de vraag?

De richting bepaalt waar het gesprek naartoe gaat. De dieptemeter helpt je kiezen hoe persoonlijk je het maakt. Bij vakantie kan dat er zo uitzien:

• Feiten: ‘Hoe lang waren jullie daar?’
• Keuzes: ‘Waarom kozen jullie voor Portugal?’
• Ervaring: ‘Wat vond je het fijnst aan die vakantie?’

Inzoomen hoeft niet persoonlijk te zijn. Je kunt naar een gerecht, route of grappig moment vragen. En een vraag naar iemands ervaring kan heel licht blijven.

Je hoeft niet steeds dieper te gaan. Als iemand weinig vertelt, kun je dat laten rusten. Zeker bij gezondheid, familieproblemen of spanningen op het werk bepaalt de ander wat die wil delen.

Een oefening voor je volgende gesprek

Kies drie onderwerpen uit de lijst die vaak in jouw gesprekken voorkomen. Lees de voorbeeldvragen en bedenk hoe je ze zelf zou formuleren.

Probeer bij je volgende gesprek één richting die je normaal minder gebruikt. Vraag je vaak naar plannen? Probeer dan eens te vragen hoe iets begon. Spring je snel naar een nieuw onderwerp? Blijf dan eens bij één detail.

Luister naar het antwoord voordat je verdergaat. Kijk achteraf of je iets hebt gehoord waar je op wilde reageren. Zo heb je meer aan de oefening dan wanneer je alleen telt hoeveel vragen je hebt gesteld.

Verder oefenen met Praten met mensen

In Praten met mensen oefen je met openingszinnen, doorvragen, iets van jezelf delen en omgaan met stiltes. Het gesprekskompas in module 4 helpt je verder als het gesprek eenmaal begonnen is. Je kunt eerst de gratis eerste module proberen.

Bewaar deze lijst gerust als naslag. In een gesprek mag je de voorbeeldvragen weer loslaten: wat de ander zegt, geeft je meestal het beste aanknopingspunt.