Eén kort gesprek per dag: waarom kleine stappen spanning verminderen

Je hebt besloten om iets aan je sociale leven te doen. Je hebt erover gelezen, erover nagedacht en misschien heb je zelfs al een plek uitgekozen waar je naartoe wilt. Dan komt er een gewone dinsdag waarop je het echt zou kunnen doen, en besluit je toch maar tot volgende week te wachten.

Het voelt niet als falen. Je stelt het stilletjes uit, en de week daarna doe je dat weer.

Zo kunnen er jaren voorbijgaan. Je blijft hopen dat je je bij de volgende gelegenheid meer op je gemak zult voelen, terwijl je tussendoor niet hebt geoefend.

Waarom je praten met mensen blijft uitstellen

Misschien verwijt je jezelf dat je bang of lui bent, of dat je het niet graag genoeg wilt.

Maar je hebt waarschijnlijk dingen gedaan die veel moeilijker waren dan iemand begroeten: lastige gesprekken gevoerd op je werk, voor een zieke ouder gezorgd, een verhuizing geregeld of een relatie beëindigd. Jezelf lui noemen verklaart niet waarom juist dit kleine gebaar steeds wordt uitgesteld.

Er zijn drie redenen waarom uitstellen aantrekkelijker kan lijken dan het proberen.

Je ziet het ongemakkelijke moment al voor je. Je stelt je voor hoe het voelt om iemand aan te spreken, inclusief die dertig ongemakkelijke seconden als de ander niet reageert.

Je ziet niet welke kansen je mist. Als je niets zegt, weet je niet of er een gesprek of zelfs een vriendschap had kunnen ontstaan. Er is geen duidelijk verlies dat je opmerkt.

Een vriendschap heeft tijd nodig. Ook na een goed eerste gesprek weet je niet of jullie vrienden worden. Volgens schattingen hebben volwassenen ongeveer vijftig uur samen nodig om bevriend te raken, en aanzienlijk meer voor een hechte vriendschap. Wat de moeite van vandaag oplevert, is dus niet meteen duidelijk.

Daardoor voelt uitstellen al snel verstandig. Weten hoe je een gesprek voert helpt niet altijd als de ongemakkelijkheid dichtbij voelt en de mogelijke vriendschap nog ver weg.

Hoe gemiste kansen op contact kunnen optellen

Wat gemiste kansen je kosten, merk je soms pas veel later.

Thomas Gilovich heeft een groot deel van zijn loopbaan onderzoek gedaan naar spijt. In 2018 voerde hij samen met Shai Davidai zes onderzoeken uit waarin mensen vertelden waar ze spijt van hadden. Toen deelnemers hun grootste spijt noemden, beschreef 76% dat ze niet de persoon waren geworden die ze hadden willen zijn. Het ging dus vaker daarover dan over iets wat ze hadden gedaan en dat verkeerd was afgelopen. Gilovich bracht zulke spijt over het ideale zelf in verband met dingen die mensen hadden nagelaten.

Iets uitstellen kan op dat moment heel verstandig voelen. Jaren later had je de kans misschien toch willen grijpen, ook als dat ongemakkelijk was geweest.

Eén overgeslagen gesprek vergeet je makkelijk. Terugkijken op jaren van gemiste kansen kan heel anders voelen.

Wat onderzoek laat zien over onbekenden aanspreken

In 2022 deden Gillian Sandstrom, Erica Boothby en Gus Cooney een onderzoek van een week. Deelnemers kregen elke dag de opdracht om een bepaald soort onbekende aan te spreken. In die week vonden 1.336 gesprekken plaats. Bij 87% daarvan spraken de deelnemers met de eerste persoon die ze benaderden.

Dat percentage zegt hoe vaak het lukte om een gesprek te beginnen. Het zegt niet hoe goed ieder gesprek verliep, maar laat wel zien dat iemand aanspreken in dit onderzoek meestal tot een gesprek leidde.

Een gewone, laagdrempelige poging kan eindigen in een kort, beleefd gesprek zonder vervolg. Misschien voel je je daarna even ongemakkelijk. Vooraf kan juist die mogelijkheid veel aandacht opeisen.

Het onderzoek is bemoedigend, al geeft het je geen vaste kans op succes in iedere situatie. Als je vooral denkt aan wat ongemakkelijk kan worden, vergeet je makkelijk dat het ook een prettig gesprek kan worden.

Hoe kleine gesprekjes je zelfvertrouwen kunnen vergroten

Het onderzoek van Sandstrom volgde ook hoe deelnemers zich tijdens het oefenen voelden.

Hun zorgen over afwijzing namen gedurende de week af, terwijl hun vertrouwen in hun gespreksvaardigheden groeide. Aan het einde verwachtten ze minder afwijzingen dan aan het begin. Bij de controlegroep, die onbekenden alleen observeerde, was geen verandering te zien.

Deelnemers begonnen met gesprekken terwijl ze nog twijfelden. Tijdens die zeven dagen oefenen kregen ze meer vertrouwen.

Je kunt dus beginnen terwijl je je nog onzeker voelt. Die eerste gesprekken geven je ervaring die je met alleen wachten niet opdoet.

Begin vandaag met één kort gesprek

Als je je sociale leven wilt verbeteren, denk je misschien aan lid worden van een vereniging, een etentje organiseren of contact zoeken met een vriend die je al jaren niet hebt gezien.

Dat kunnen goede plannen zijn, maar ze vragen tijd, energie en voorbereiding. Als ze vandaag te veel voelen, schuif je ze makkelijk door naar volgende week.

Een kort gesprek vraagt veel minder voorbereiding. Zeg iets tegen iemand bij de kassa. Vraag je buur hoe de verbouwing gaat. Geef op "hoe was je weekend?" een wat uitgebreider antwoord dan "goed, en jij?"

Kleine acties hebben drie praktische voordelen.

Je voert ze eerder uit. Een kort gesprek geeft je wat oefening. Een groter plan dat je blijft uitstellen levert je die oefening niet op.

Kort contact is onderzocht. Veel onderzoek naar praten met onbekenden, losse sociale contacten en dagelijks contact gaat over korte, laagdrempelige gesprekken. Daarin zijn meetbare voordelen van alledaags contact gevonden. Over de effecten van een incidenteel groots gebaar vertellen die onderzoeken minder.

Je oefent vaker. In het onderzoek van een week werden deelnemers minder bezorgd over afwijzing terwijl ze bleven proberen. Een haalbare dagelijkse actie geeft je meer gelegenheden om te oefenen dan een groot plan dat je af en toe uitvoert.

Maak een eenvoudig plan om iemand te begroeten

Door vooraf te beslissen, hoef je niet opnieuw te twijfelen zodra de gelegenheid zich voordoet.

Psychologen noemen dit een implementatie-intentie: een plan waarin je vastlegt wat je doet en wanneer. Peter Gollwitzer doet hier sinds het begin van de jaren negentig onderzoek naar. Een meta-analyse die hij in 2006 samen met Paschal Sheeran publiceerde, omvatte 94 onafhankelijke onderzoeken. Die vond een middelgroot tot groot effect op het bereiken van doelen (d = 0,65), ook op het zetten van de eerste stap (d = 0,61).

Kies een situatie die je waarschijnlijk tegenkomt en één ding dat je daar gaat doen. Bijvoorbeeld:

“

Als ik in de rij sta bij de koffiezaak, zeg ik iets tegen de persoon naast me.

De volgende keer dat je in die rij staat, heb je een eenvoudig plan om te volgen.

Van een kort praatje naar verder contact

Een week na afloop van het onderzoek waren deelnemers nog steeds positiever over praten met onbekenden. Ongeveer 40% had contactgegevens uitgewisseld met minstens één gesprekspartner en daarna ook contact gezocht.

Voor een deel van de deelnemers kregen die korte gesprekken dus een vervolg.

Je hoeft je niet zelfverzekerd te voelen voordat je begint. Een kort gesprek op een dag waarop je liever niets zegt, is nog steeds nuttige oefening.

Probeer vandaag één klein ding: begroet iemand, stel een vraag of vertel iets meer wanneer iemand naar je weekend vraagt.

Verder lezen en oefenen

Voor hulp bij dat eerste praatje lees je hoe je een gesprek begint met een onbekende. Speel je gesprekken achteraf steeds opnieuw af? Onderzoek naar de liking gap geeft reden om aan je twijfels te twijfelen.

Wil je weten waar je in gesprekken meestal vastloopt? Doe de gratis sociale test (3 minuten). Wil je verder oefenen met gesprekken beginnen, luisteren en iets over jezelf delen? Bekijk de cursus Praten met mensen.