The liking gap: waarom mensen je aardiger vinden dan je denkt

Je beëindigt een gesprek en de evaluatie begint. Je zei iets ongemakkelijks, je lachte te hard of je vergat de naam van je gesprekspartner. Je speelt het moment waarop de ander naar de deur keek steeds weer af en je besluit: ze verveelden zich. Ze waren gewoon beleefd. Ze wilden waarschijnlijk zo snel mogelijk weg.

Die indruk kan strenger zijn dan die van de ander. Onderzoek laat zien dat we na een gesprek vaak onderschatten hoe aardig de ander ons vindt.

Onderzoekers noemen dit de sympathiekloof.

Wat onderzoek laat zien over de liking gap

In een onderzoek dat werd gepubliceerd in Psychological Science lieten Erica Boothby en haar collega's vreemden met elkaar praten. Daarna stelden ze iedereen twee vragen: hoe leuk vond je de ander, en hoe leuk denk je dat de ander jou vond?

Mensen onderschatten consequent en aanzienlijk hoe leuk ze werden gevonden. Het effect was groter bij mensen die zichzelf als verlegen omschreven. En het bleef overeind bij korte gesprekken, lange gesprekken, studiegenoten die een heel academisch jaar een kamer deelden, en teams op de werkvloer.

In deze onderzoeken dachten mensen gemiddeld dat ze minder aardig werden gevonden dan werkelijk het geval was.

Dit onderzoek is vaak herhaald. Het is een van de meest robuuste bevindingen in de recente psychologie van alledaagse interactie.

Waarom je na een gesprek streng over jezelf oordeelt

Tijdens het gesprek zit je in je eigen hoofd. Je hoort je eigen stopwoordjes, je merkt je eigen stiltes op. Je vergelijkt jezelf met een denkbeeldige versie van jezelf die vlot en grappig is, en nooit om de juiste woorden verlegen zit.

De ander doet dat niet. Die voert gewoon een gesprek met je. Hun vergelijkingsmateriaal is niet jouw ideale zelf. Het is "een vreemde van wie ik niet per se verwachtte dat het gezellig zou worden." En meestal blijkt die vreemde interessanter te zijn dan verwacht.

Je merkt je eigen ongemakkelijke momenten sterk op. De ander hoort je innerlijke commentaar niet en kan heel anders op het gesprek terugkijken.

Hoe twijfels over gesprekken eenzaamheid kunnen versterken

Als je weinig gesprekken voert, kan elk gesprek extra belangrijk voelen. Zeker als je al een tijd eenzaam bent, kan een kleine aarzeling genoeg zijn om te gaan piekeren over hoe het ging.

Als je denkt dat een gesprek slecht ging, begin je misschien minder snel een volgend gesprek. Dan krijg je ook minder kansen om een prettige ervaring op te doen of te merken dat iemand graag met je praat.

Kijk naar wat je daadwerkelijk hebt gezien voordat je besluit dat iemand je niet aardig vond. Je gevoel achteraf is een deel van het verhaal, geen bewijs van wat de ander dacht.

Denk je 'dat was ongemakkelijk, ze vonden me vast vreemd'? Houd dan in gedachten dat je hun interesse misschien onderschat. Je kunt die gedachte opmerken zonder haar te laten bepalen of je nog eens met die persoon praat.

Een oefening tegen piekeren na een gesprek

Schrijf na je volgende gesprek, nog voordat het piekeren begint, één ding op dat de ander deed waaruit bleek dat diegene betrokken was. Geen groot ding. Iets kleins.

Ze stelden een vervolgvraag. Ze maakten oogcontact. Ze lachten. Ze bleven in het gesprek terwijl ze ook weg hadden gekund. Ze verwezen tien minuten later naar iets wat je eerder zei.

Schrijf het op. Eén zin. En stop dan.

Het doel is om ook tekenen van interesse te onthouden, naast wat je ongemakkelijk vond. Je hoeft jezelf niet wijs te maken dat het perfect ging. Je geeft jezelf een vollediger beeld van wat er gebeurde.

Weer een gesprek beginnen terwijl je nog twijfelt

De sympathiekloof is een patroon dat bij veel mensen voorkomt als ze op gesprekken terugkijken. Als je dat weet, kun je even stilstaan voordat je een negatieve indruk als een feit behandelt.

Je zult misschien nog steeds aan jezelf twijfelen. Vraag je dan af of je aanwijzingen hebt dat de ander je niet aardig vond, of dat je vooral streng over jezelf oordeelt.

Dat kan je helpen om toch weer een gesprek te beginnen, ook als je je nog onzeker voelt.

Verder lezen en oefenen

Blijf je door die twijfel liever stil? Lees hoe één kort gesprek je helpt beginnen. Voor het eerste contact kun je verder lezen over een gesprek beginnen met onbekenden.

Wil je weten waar je in gesprekken meestal vastloopt? Doe de gratis sociale test (3 minuten). Wil je verder oefenen met gesprekken beginnen, luisteren en iets over jezelf delen? Bekijk de cursus Praten met mensen.