Waarom voel ik me eenzaam? Je mankeert niets, je hebt te weinig contact

Je kunt in een week met meerdere mensen praten en je toch eenzaam voelen. Misschien blijven de gesprekken kort of praktisch, en komt wat jou bezighoudt nooit aan bod. Contact hebben betekent niet altijd dat je je verbonden voelt. Dan ga je je al snel afvragen of het aan jou ligt.

Die vraag kan ertoe leiden dat je jarenlang probeert interessanter, meer ontspannen of toegankelijker te worden. Je leest boeken en werkt aan jezelf, in de hoop te begrijpen waarom contact toch lastig blijft.

Aan jezelf werken kan helpen. Maar daarmee verander je niet altijd iets aan een ander probleem: je hebt te weinig mogelijkheden voor regelmatig, prettig contact.

Waarom eenzaamheid kan voelen als persoonlijk falen

De meesten van ons denken dat eenzaamheid wordt veroorzaakt doordat er iets fout is aan ons, in ons karakter, misschien zelfs structureel. Hoewel niemand tegen je zegt "als je je eenzaam voelt, is er iets mis met je.", sijpelt die aanname overal doorheen.

Adviezen als 'stel je opener op' of 'werk aan je zelfvertrouwen' leggen de verantwoordelijkheid helemaal bij jou. Ze houden niet altijd rekening met een verhuizing, thuiswerken of het wegvallen van een vaste ontmoetingsplek. Ook vrienden kunnen dat over het hoofd zien, hoe goed ze het ook bedoelen.

Waarom aan jezelf werken niet altijd meer contact oplevert

Als je eenzaamheid alleen als een persoonlijk tekort ziet, zoek je ook alle oplossingen bij jezelf.

Je begint aan jezelf te werken. Je leest de boeken, probeert therapie, schrijft in je dagboek over je patronen. Je probeert te achterhalen wat er mis is met je persoonlijkheid waardoor mensen niet bij je in de buurt willen zijn. Elke mislukte sociale poging wordt bewijsmateriaal.

Ondertussen krijgt datgene wat écht aandacht nodig heeft, geen enkele aandacht.

Het helpt om ook naar je omgeving te kijken. Waar ontmoet je regelmatig mensen? Wie herkent je en heeft tijd voor een praatje? Alleen nadenken over jezelf zorgt niet voor die mogelijkheden.

Zo kun je aan jezelf blijven werken, terwijl je week nog steeds even weinig contact bevat.

De lamp is heel, maar heeft een aansluiting nodig om te werken.

Eenzaamheid als behoefte aan sociaal contact

Eenzaamheid wijst op een onvervulde behoefte aan sociaal contact. Net als honger, dorst en vermoeidheid vestigt het je aandacht op iets wat je nodig hebt. Je eenzaam voelen is geen bewijs dat er iets mis is met je karakter.

Dat gevoel verdient aandacht, zonder dat je het als een oordeel over jezelf hoeft te zien.

“

Eenzaamheid zegt niets over wie je bent. Het is een signaal dat er aan een behoefte niet wordt voldaan.

De vergelijking met honger helpt je om te vragen wat je nodig hebt. Bij eenzaamheid kan dat vaker contact zijn, of relaties waarin je open kunt praten.

Onderzoek van Sandstrom en Dunn vond een verband tussen dagelijks contact met kennissen, welzijn en een gevoel van verbondenheid. Gesprekken met barista's, buren en mensen die je regelmatig ziet, kunnen naast hechte vriendschappen belangrijk zijn. Die losse contacten verdienen dus ook aandacht als je naar je sociale leven kijkt.

Zodra je eenzaamheid als een signaal ziet, verandert de hele vraagstelling. Je stopt met jezelf afvragen "wat is er mis met mij?" en begint je af te vragen "wat ontbreekt er aan mijn omgeving?"

Kijk eens naar een gewone week. Thuiswerken, verhuizen of het contact met een vriendengroep verliezen kan ervoor zorgen dat je weinig mensen regelmatig spreekt. Als bijna al je gesprekken via een scherm verlopen, mis je misschien vertrouwde gezichten in het dagelijks leven.

Dan is het de moeite waard om te kijken waar je meer of ander contact kunt vinden.

Meer regelmatig contact in je week

Deze manier van kijken geeft je twee aanknopingspunten.

Ten eerste geeft het je een reden om minder hard over jezelf te oordelen. Eenzaamheid wijst op iets wat je nodig hebt, niet op iets waarvoor je je moet schamen. Je behoefte aan contact is terecht.

Ten tweede draait de richting van je inspanningen om. In plaats van energie te steken in het repareren van jezelf, begin je energie te steken in het veranderen van je omgeving.

Zorg voor plekken waar je steeds dezelfde gezichten ziet, en laat de herhaling het werk doen.

Kleine, vertrouwde gesprekjes zijn de moeite waard. Een barista die je naam kent of een buur die even een praatje maakt, vervangt geen hechte vriendschap. Maar zulke contacten kunnen je wel helpen om je meer betrokken te voelen bij het dagelijks leven.

Kies plekken waar je terug kunt komen: een les, een vereniging, een café of een gezamenlijke activiteit. Als je dezelfde mensen regelmatig ziet, kun je vertrouwd raken en gesprekken beginnen. Dat kost tijd, dus kies iets wat je kunt volhouden.

Wat ontbreekt er in je sociale leven?

Als je jezelf verwijt dat je je eenzaam voelt, kijk dan eens wat er in je week ontbreekt. Misschien heb je vaker contact nodig, hechtere relaties, of allebei. Je karakter maakt je niet minder waard om die dingen te hebben.

Zodra je die informatie hebt, kun je er iets mee doen.

Verder lezen en oefenen

Weet je niet goed hoe je die alledaagse gesprekjes begint? Lees hoe je een gesprek begint met een onbekende. Je hoeft niet meteen een groot plan te maken: één kort gesprek is een haalbaar begin.

Wil je weten waar je in gesprekken meestal vastloopt? Doe de gratis sociale test (3 minuten). Wil je verder oefenen met gesprekken beginnen, luisteren en iets over jezelf delen? Bekijk de cursus Praten met mensen.

De test is bedoeld om na te denken over gesprekken, niet om eenzaamheid of een psychische aandoening vast te stellen.